Apakah Itu Inflasi?
Inflasi merujuk kepada kenaikan harga barangan dan perkhidmatan dalam sesebuah ekonomi dalam tempoh masa tertentu, dan lazimnya dipaparkan dalam bentuk peratusan. Sebagai contoh, jika kadar inflasi adalah 2%, ini menunjukkan bahawa harga (secara purata) adalah 2% lebih tinggi berbanding tempoh sebelumnya. Oleh itu, jika sebotol air berharga $1 tahun lalu, maka pada tahun ini harganya sekitar $1.02. Inflasi boleh mengakibatkan kos yang ketara kepada ekonomi kerana kuasa beli individu akan menurun.
Deflasi
Deflasi adalah bertentangan dengan inflasi, iaitu apabila harga jatuh. Keadaan ini menunjukkan permintaan yang rendah terhadap barangan dan perkhidmatan dan sering dikaitkan dengan kadar faedah yang rendah. Deflasi jarang berlaku dalam kalangan negara maju.
Stagflasi vs Hiperinflasi
Stagflasi berlaku apabila sesebuah ekonomi berada dalam keadaan lembap (pertumbuhan rendah) tetapi inflasi masih wujud. Keadaan ini boleh berlaku apabila faktor luaran memberi kesan kepada ekonomi, seperti kenaikan harga minyak.
Hiperinflasi pula merujuk kepada kadar inflasi yang sangat tinggi dalam sesebuah ekonomi. Hiperinflasi boleh berpunca daripada peningkatan bekalan wang yang seterusnya mendorong perbelanjaan pengguna dan meningkatkan permintaan terhadap barangan dan perkhidmatan.
Kedua-dua deflasi dan hiperinflasi boleh memudaratkan ekonomi serta membawa kepada kadar pengangguran yang lebih tinggi dan pertumbuhan yang lebih rendah. Justeru, peranan bank pusat menjadi amat kritikal untuk mengawal inflasi kerana ketidakstabilan boleh membawa kepada kesan yang merosakkan.
Mengukur Inflasi
Indeks Harga Pengguna (CPI)
Ini merupakan salah satu kaedah paling lazim untuk mengukur inflasi. Pengiraan inflasi adalah berdasarkan bakul barangan dan perkhidmatan yang sering dirujuk sebagai ‘indeks kos sara hidup’. Indeks kos sara hidup yang biasa digunakan ialah Indeks Harga Pengguna (CPI) dan Indeks Harga Runcit (RPI). Ukuran ini berkaitan dengan inflasi yang dialami oleh pengguna dalam kehidupan seharian. Setiap bank pusat berdepan cabaran tersendiri dalam memilih item yang sesuai untuk dimasukkan dalam pengiraan inflasi.
CPI Teras (Core CPI) vs CPI Utama (Headline CPI):
Dua istilah yang sering digunakan apabila membincangkan inflasi ialah ‘teras’ dan ‘utama’. Perbezaan antara kedua-duanya adalah mudah. CPI Teras merujuk kepada CPI yang mengecualikan harga makanan dan tenaga, manakala CPI Utama merangkumi kedua-dua harga makanan dan tenaga.
Indeks Harga Pengeluar (PPI)
Indeks Harga Pengeluar (PPI) memberi tumpuan kepada inflasi pada peringkat awal pengeluaran, yang boleh memberikan maklumat penting kepada pengeluar dan industri. Carta di bawah menunjukkan perbandingan sejarah antara pelbagai ukuran inflasi (CPI, PPI dan Deflator KDNK). Jelas bahawa PPI adalah yang paling tidak menentu, yang sebahagiannya dapat dijelaskan oleh ketidakupayaan pengeluar untuk memindahkan kos kepada pengguna dalam tempoh sukar seperti krisis kewangan global.
Deflator KDNK
Satu lagi cara untuk mengukur inflasi adalah melalui Deflator KDNK yang hanya mengambil kira barangan domestik, manakala CPI dan/atau RPI turut merangkumi barangan import. Perbezaan utama kedua ialah Deflator KDNK meliputi semua barangan dan perkhidmatan, manakala CPI dan/atau RPI hanya mengukur harga barangan dan perkhidmatan yang dibeli oleh pengguna. Oleh kerana Deflator KDNK tidak terikat kepada bakul barangan tetap, ia mempunyai kelebihan berbanding ukuran lain.
Deflator KDNK = (KDNK Nominal / KDNK Sebenar) x 100
Setiap ukuran mempunyai ciri tersendiri yang mungkin sesuai untuk keperluan berbeza. Oleh itu, tiada satu kaedah ‘terbaik’ untuk mengira inflasi; sebaliknya setiap ukuran mempunyai keunikan yang sesuai untuk aplikasi tertentu.
PPI vs CPI vs Deflator KDNK
Punca-Punca Inflasi
Inflasi boleh bermula melalui pelbagai saluran, sama ada secara berasingan atau gabungan. Berikut ialah beberapa punca utama inflasi yang boleh memberi tekanan kepada mana-mana negara di seluruh dunia:
Kadar Pertukaran
Pelemahan mata wang tempatan bermaksud lebih banyak mata wang tempatan diperlukan untuk membeli barangan import. Kos yang meningkat ini akan dipindahkan kepada pengguna akhir dan boleh menyumbang kepada inflasi.
Harga Komoditi Penting
Kebanyakan pengeluar memerlukan input untuk menghasilkan sesuatu produk, yang lazimnya berbentuk komoditi seperti bijih besi atau minyak. Jika harga input ini meningkat, kos tersebut boleh dipindahkan kepada pengguna dan kos yang lebih tinggi ini merupakan satu bentuk inflasi.
Kadar Faedah
Kadar faedah yang lebih rendah secara teori mendorong pengguna berbelanja lebih, seterusnya meningkatkan permintaan dan harga barangan; yang akhirnya membawa kepada inflasi, dengan andaian faktor lain adalah kekal.
Hutang Kerajaan
Peningkatan hutang kerajaan boleh memberi gambaran bahawa risiko kegagalan pembayaran adalah lebih tinggi, yang membawa kepada hasil (yield) sekuriti kerajaan yang lebih tinggi untuk mengimbangi risiko tersebut. Kesan kepada orang awam ialah lebih banyak hasil cukai akan digunakan untuk membayar faedah hutang kerajaan, sekali gus menurunkan taraf hidup. Perniagaan pula akan menaikkan harga barangan dan perkhidmatan untuk mengimbangi pengurangan perbelanjaan kerajaan, yang akhirnya boleh membawa kepada inflasi.
Punca-punca di atas lazimnya tergolong dalam dua kategori inflasi utama:
- Inflasi Tarikan Permintaan (Demand-Pull Inflation) – Inflasi ini berlaku akibat peningkatan permintaan agregat yang merangkumi isi rumah, kerajaan, pembeli asing dan perniagaan.
- Inflasi Tolakan Kos (Cost-Push Inflation) – Dalam inflasi ini, bekalan menjadi pemacu tekanan inflasi. Apabila bekalan menurun akibat kos pengeluaran yang lebih tinggi, hasilnya ialah harga akhir yang lebih tinggi kepada pengguna.
Kesan Inflasi
Nilai Wang
Kesan paling ketara inflasi dari sudut pengguna ialah kos barangan dan perkhidmatan yang lebih tinggi. Ini membawa kepada penurunan nilai wang kerana individu kini hanya mampu membeli lebih sedikit barangan dan perkhidmatan dengan jumlah wang yang sama berbanding sebelum kenaikan inflasi.
Jurang Kekayaan
Pengagihan tekanan inflasi yang tidak sekata dalam kalangan individu boleh membawa kepada perubahan dalam kekayaan. Sebagai contoh, individu yang mempunyai pinjaman semasa tempoh inflasi tinggi akan mendapat manfaat kerana nilai sebenar bayaran hutang mereka akan menurun dari masa ke masa, manakala pihak lain mungkin tidak menikmati kelebihan yang sama.
Ketidaktentuan Inflasi
Data inflasi yang berubah-ubah atau tidak menentu menyukarkan operasi perniagaan kerana syarikat tidak pasti pada tahap harga yang sesuai. Ini boleh memberi kesan negatif kepada ekonomi apabila perniagaan dan pengguna menyesuaikan diri dengan kadar inflasi yang lebih tinggi. Urus niaga perniagaan jangka panjang juga akan menanggung kos yang lebih tinggi kerana inflasi yang tidak stabil meningkatkan premium risiko bagi kos lindung nilai, sekali gus mengurangkan keyakinan pelabur asing.
Penggunaan Sasaran Inflasi oleh Bank Pusat
Sasaran inflasi secara teori adalah mudah, iaitu bank pusat menetapkan matlamat inflasi tertentu dalam bentuk peratusan. Strategi ini dicapai melalui pelarasan dasar monetari. Matlamat sasaran inflasi membolehkan bank pusat dan orang awam mempunyai kejelasan yang lebih baik terhadap jangkaan masa hadapan. Tujuan utama sasaran inflasi adalah untuk mengekalkan kestabilan harga, dan kestabilan harga boleh dicapai dengan mengawal inflasi.
Secara umum, sasaran inflasi sekitar 1% – 2% adalah biasa kerana ia memberi sedikit fleksibiliti kepada kerajaan dan bank pusat pada paras yang rendah ini. Sebagai panduan umum, sebarang penyimpangan melebihi 1% sama ada di atas atau di bawah sasaran lazimnya menjadi punca kebimbangan dan sering membawa kepada campur tangan dasar.
Bagaimana Kerajaan Mengawal Inflasi?
Terdapat pelbagai cara kerajaan mengawal inflasi, yang boleh memberi kesan susulan (positif dan negatif) kepada ekonomi bergantung kepada keadaan semasa. Kaedah yang paling lazim ialah melalui dasar monetari penguncupan yang digunakan oleh bank pusat untuk mengekang inflasi dengan mengehadkan kecairan. Ini dicapai melalui tiga saluran utama:
1. Mengurangkan Bekalan Wang
Pengurangan bekalan wang bermaksud pengguna mempunyai kurang wang untuk dibelanjakan secara keseluruhan dan ini seharusnya membantu mengehadkan inflasi. Salah satu cara ialah dengan meningkatkan pulangan faedah ke atas bon kerajaan untuk menarik lebih ramai pelabur membeli bon.
2. Kekangan Rizab
Mengehadkan jumlah wang yang dibenarkan untuk disimpan oleh bank boleh mempengaruhi jumlah wang yang dipinjamkan kepada pengguna. Jika bank dikehendaki menyimpan jumlah rizab yang lebih tinggi sebagai keperluan undang-undang, maka bank secara semula jadi akan mempunyai kurang wang untuk dipinjamkan. Ini sepatutnya mengurangkan perbelanjaan pengguna dan seterusnya inflasi.
3. Menaikkan Kadar Faedah
Kadar faedah yang lebih tinggi menyebabkan kurang individu berminat untuk meminjam dan seterusnya membawa kepada penurunan perbelanjaan. Terdapat juga kos peluang yang lebih tinggi untuk melabur modal ke dalam perniagaan memandangkan pulangan yang lebih menarik boleh diperoleh melalui pasaran modal.
Inflasi Global dan Hubungan Utama
Ekonomi Maju vs Ekonomi Membangun
Carta di atas menunjukkan corak yang konsisten dan logik di mana kadar inflasi sejarah di negara maju lazimnya lebih rendah berbanding ekonomi membangun dan pasaran sedang pesat membangun (EMDE). Terdapat dua sebab utama di sebalik keadaan ini:
- EMDE lazimnya mempunyai kadar pertumbuhan yang lebih tinggi yang boleh membawa kepada lebihan permintaan.
- Mata wang yang lebih tidak stabil wujud dalam banyak EMDE, menjadikan pengurusan dasar monetari oleh bank pusat lebih mencabar berbanding ekonomi maju.
Keluk Phillips
Hubungan sejarah antara pengangguran dan inflasi secara umumnya adalah songsang, yang bermaksud kadar pengangguran yang tinggi berkorelasi dengan inflasi yang lebih rendah dan sebaliknya. Hubungan songsang ini boleh dijelaskan melalui ekonomi asas. Sebagai contoh, peningkatan permintaan agregat akibat inflasi tarikan permintaan akan membawa kepada harga barangan dan perkhidmatan yang lebih tinggi serta pengangguran yang lebih rendah. Pengangguran yang lebih rendah bermakna lebih banyak pendapatan tersedia dalam ekonomi untuk dibelanjakan ke atas barangan dan perkhidmatan. Kedua-dua elemen ini saling mempengaruhi dan paling baik digambarkan melalui Keluk Phillips asas (rujuk carta di bawah).
Inflasi: Kesimpulan
Artikel ini telah menunjukkan kesan inflasi yang meluas, daripada kesan yang lebih tertumpu kepada implikasi sistemik global yang luas. Inflasi merupakan alat ekonomi yang penting dari perspektif makroekonomi, dan juga boleh menjadi sangat berkuasa jika difahami serta diaplikasikan dalam strategi trading kerana data inflasi mampu mencetuskan perubahan harga dalam pelbagai pasaran kewangan.
Bacaan Lanjut
Pantau keputusan kadar faedah dengan melayari Central Bank Calendar kami
NFP dan Forex: Apakah itu NFP dan Bagaimana untuk Berdagangnya
Baca artikel kami mengenai bagaimana kadar faedah mempengaruhi Forex
