Peranan Bank Pusat dalam Pasaran Forex
Bank pusat bertanggungjawab terutamanya untuk mengekalkan inflasi pada tahap yang sesuai demi pertumbuhan ekonomi yang mampan, di samping menyumbang kepada kestabilan keseluruhan sistem kewangan. Apabila bank pusat merasakan ia perlu, mereka akan campur tangan dalam pasaran kewangan selaras dengan “Rangka Kerja Dasar Monetari” yang telah ditetapkan. Pelaksanaan dasar ini dipantau dengan rapi dan sering dijangka lebih awal oleh trader forex yang ingin mengambil peluang daripada pergerakan mata wang yang terhasil.
Artikel ini memberi tumpuan kepada peranan bank-bank pusat utama serta bagaimana dasar mereka mempengaruhi pasaran forex global.
Apakah itu bank pusat?
Bank pusat ialah institusi bebas yang digunakan oleh negara-negara di seluruh dunia untuk membantu mengurus industri perbankan komersial, menetapkan kadar faedah bank pusat, dan menggalakkan kestabilan kewangan di peringkat nasional.
Bank pusat campur tangan dalam pasaran kewangan melalui beberapa kaedah utama berikut:
Operasi pasaran terbuka (Open Market Operations)
Operasi pasaran terbuka (OMO) merujuk kepada proses di mana kerajaan membeli atau menjual sekuriti kerajaan (bon) di pasaran terbuka dengan tujuan untuk mengembangkan atau mengecilkan jumlah wang dalam sistem perbankan.
Kadar faedah bank pusat
Kadar faedah bank pusat, yang sering dirujuk sebagai kadar diskaun atau federal funds rate, ditetapkan oleh jawatankuasa dasar monetari dengan tujuan untuk meningkatkan atau mengurangkan aktiviti ekonomi. Walaupun kedengaran bertentangan, ekonomi yang terlalu panas boleh membawa kepada inflasi yang tinggi, dan inilah yang cuba dikekalkan oleh bank pusat pada tahap sederhana.
Selain itu, bank pusat juga bertindak sebagai lender of last resort. Sekiranya sesebuah kerajaan mempunyai nisbah hutang kepada KDNK (GDP) yang sederhana dan gagal mengumpul dana melalui lelongan bon, bank pusat boleh meminjamkan wang kepada kerajaan bagi menampung kekurangan kecairan sementara.
Peranan bank pusat sebagai lender of last resort meningkatkan keyakinan pelabur. Pelabur menjadi lebih yakin bahawa kerajaan mampu memenuhi obligasi hutangnya, sekali gus membantu mengurangkan kos pinjaman kerajaan.
Trader FX boleh memantau pengumuman bank pusat melalui kalendar bank pusat.
Bank-bank pusat utama
Federal Reserve Bank (Amerika Syarikat)
Federal Reserve Bank, atau lebih dikenali sebagai The Fed, mengawasi mata wang yang paling banyak didagangkan di dunia berdasarkan Triennial Central Bank Survey 2016. Tindakan The Fed bukan sahaja memberi kesan kepada Dolar AS, malah turut mempengaruhi mata wang lain, sebab itulah setiap keputusan bank ini diperhatikan dengan penuh minat oleh pasaran. The Fed mensasarkan kestabilan harga, tahap pekerjaan maksimum yang mampan, dan kadar faedah jangka panjang yang sederhana.
European Central Bank (Kesatuan Eropah)
European Central Bank (ECB) mempunyai keunikan tersendiri kerana ia berfungsi sebagai bank pusat bagi semua negara anggota Kesatuan Eropah. Keutamaan ECB adalah melindungi nilai Euro dan mengekalkan kestabilan harga. Euro merupakan mata wang kedua paling banyak digunakan di dunia, justeru sentiasa mendapat perhatian besar daripada trader forex.
Bank of England
Bank of England berfungsi sebagai bank pusat United Kingdom dan mempunyai dua objektif utama, iaitu kestabilan monetari dan kestabilan kewangan. UK menggunakan model pengawalseliaan Twin Peaks, di mana satu “puncak” ialah Financial Conduct Authority (FCA) dan satu lagi ialah Prudential Regulation Authority (PRA). Bank of England mengawal selia institusi kewangan secara berhemat dengan mewajibkan firma-firma ini mempunyai modal yang mencukupi serta kawalan risiko yang memadai.
Bank of Japan
Bank of Japan memberi keutamaan kepada kestabilan harga serta kelancaran operasi sistem pembayaran dan penyelesaian. Dalam usaha drastik untuk menghidupkan semula ekonomi, Bank of Japan telah mengekalkan kadar faedah di bawah sifar (kadar faedah negatif). Kadar faedah negatif membolehkan individu “dibayar” untuk meminjam wang, namun pada masa yang sama mengurangkan insentif pelabur untuk menyimpan dana kerana simpanan akan dikenakan caj.
Tanggungjawab bank pusat
Bank pusat ditubuhkan bagi melaksanakan mandat untuk kepentingan awam. Walaupun tanggungjawab mungkin berbeza mengikut negara, secara umumnya peranan utama bank pusat merangkumi perkara berikut:
- Mencapai dan mengekalkan kestabilan harga
Bank pusat bertanggungjawab melindungi nilai mata wang negara dengan mengekalkan inflasi pada tahap sederhana. - Menggalakkan kestabilan sistem kewangan
Bank pusat menjalankan ujian tekanan (stress testing) ke atas bank-bank komersial bagi mengurangkan risiko sistemik dalam sektor kewangan. - Menyokong pertumbuhan ekonomi yang seimbang dan mampan
Secara umum, ekonomi boleh dirangsang melalui dua saluran utama: dasar fiskal (perbelanjaan kerajaan) atau dasar monetari (campur tangan bank pusat). Apabila bajet kerajaan terhad, bank pusat masih boleh melaksanakan dasar monetari untuk merangsang ekonomi. - Menyelia dan mengawal selia institusi kewangan
Bank pusat diberi tanggungjawab untuk mengawal selia dan menyelia bank-bank komersial demi kepentingan awam. - Mengurangkan kadar pengangguran
Selain kestabilan harga dan pertumbuhan mampan, sesetengah bank pusat turut memberi perhatian kepada pengurangan pengangguran. Ini merupakan salah satu objektif Federal Reserve.
Bank pusat dan kadar faedah
Bank pusat menetapkan kadar faedah bank pusat, dan semua kadar faedah lain yang dialami oleh individu—seperti pinjaman peribadi, pinjaman perumahan, dan kad kredit—berasal daripada kadar asas ini. Kadar faedah bank pusat ialah kadar yang dikenakan kepada bank komersial yang meminjam dana daripada bank pusat secara semalaman.
Kesan kadar faedah bank pusat ini ditunjukkan dalam rajah di bawah, di mana bank komersial mengenakan kadar faedah yang lebih tinggi kepada individu berbanding kadar yang mereka peroleh daripada bank pusat.
Bank komersial perlu meminjam dana daripada bank pusat bagi mematuhi sistem perbankan moden yang dikenali sebagai Fractional Reserve Banking. Bank menerima deposit dan pada masa yang sama memberikan pinjaman, justeru mereka perlu memastikan terdapat tunai yang mencukupi untuk memenuhi pengeluaran harian, sambil meminjamkan baki dana pendeposit kepada perniagaan dan pelabur lain. Bank menjana keuntungan dengan mengenakan kadar faedah yang lebih tinggi ke atas pinjaman, sambil membayar kadar faedah yang lebih rendah kepada pendeposit.
Bank pusat akan menetapkan peratusan tertentu daripada dana pendeposit (rizab) yang perlu disimpan oleh bank. Jika bank gagal memenuhi keperluan ini, mereka boleh meminjam daripada bank pusat pada kadar semalaman, yang berasaskan kadar faedah tahunan bank pusat.
Trader FX memantau kadar faedah bank pusat dengan teliti kerana perubahan kadar ini boleh memberi kesan besar kepada pasaran forex. Institusi dan pelabur cenderung mengikuti pulangan (kadar faedah), maka perubahan kadar akan mendorong aliran pelaburan ke negara yang menawarkan kadar faedah lebih tinggi.
Bagaimana bank pusat mempengaruhi pasaran forex
Trader forex sering menilai bahasa yang digunakan oleh pengerusi bank pusat untuk mencari petunjuk sama ada bank pusat berkemungkinan menaikkan atau menurunkan kadar faedah. Bahasa yang ditafsirkan sebagai isyarat kenaikan atau penurunan kadar faedah dikenali sebagai hawkish atau dovish. Petunjuk halus ini dirujuk sebagai “forward guidance” dan berpotensi menggerakkan pasaran forex dengan ketara.
Trader yang percaya bank pusat bakal memulakan kitaran kenaikan kadar faedah biasanya akan membuka posisi long memihak kepada mata wang tersebut. Sebaliknya, trader yang menjangkakan pendirian dovish daripada bank pusat akan mencari peluang untuk short mata wang berkenaan.
Untuk pemahaman lanjut mengenai mekanisme ini, sila rujuk artikel “Interest Rates and the Forex Market”.
Pergerakan kadar faedah bank pusat juga membuka peluang kepada trader untuk berdagang berdasarkan perbezaan kadar faedah antara dua mata wang melalui strategi carry trade. Trader carry trade berusaha memperoleh faedah semalaman dengan memperdagangkan mata wang berkadar faedah tinggi berbanding mata wang berkadar faedah rendah.
