Apakah Itu Pengetatan Kuantitatif?
Pengetatan kuantitatif (Quantitative Tightening, QT) ialah satu alat dasar monetari penguncupan yang digunakan oleh bank pusat untuk mengurangkan tahap bekalan wang, kecairan dan tahap keseluruhan aktiviti ekonomi dalam sesebuah ekonomi.
Anda mungkin tertanya-tanya mengapa mana-mana bank pusat mahu menurunkan tahap aktiviti ekonomi. Langkah ini biasanya diambil dengan berat hati apabila ekonomi menjadi terlalu panas, lalu mencetuskan inflasi, iaitu peningkatan umum harga barangan dan perkhidmatan yang lazimnya dibeli dalam ekonomi tempatan.
Sisi Baik dan Buruk Inflasi
Kebanyakan negara maju dan bank pusat mereka menetapkan sasaran inflasi sederhana sekitar 2%. Ini kerana peningkatan harga secara beransur-ansur adalah penting untuk pertumbuhan ekonomi yang stabil. Perkataan ‘stabil’ amat penting kerana ia memudahkan ramalan serta perancangan kewangan masa hadapan bagi individu dan perniagaan.
Inflasi dan Lingkaran Upah-Harga
Namun begitu, inflasi yang tidak terkawal boleh menjadi sukar dikawal apabila pekerja menuntut kenaikan gaji berikutan jangkaan inflasi yang lebih tinggi. Kos ini kemudiannya dipindahkan oleh perniagaan kepada pengguna melalui harga yang lebih tinggi, yang mengurangkan kuasa beli pengguna. Keadaan ini akhirnya membawa kepada pelarasan gaji seterusnya, dan kitaran ini berulang.
Inflasi merupakan risiko sebenar hasil daripada pelonggaran kuantitatif (Quantitative Easing, QE), iaitu alat dasar monetari moden yang melibatkan pembelian aset berskala besar (kebiasaannya gabungan bon kerajaan, bon korporat dan malah ekuiti) yang digunakan untuk merangsang ekonomi bagi memulihkan keadaan selepas kemelesetan yang teruk. Inflasi boleh berlaku akibat rangsangan berlebihan, yang seterusnya mungkin memerlukan pengetatan kuantitatif untuk membalikkan kesan negatif QE (lonjakan inflasi).
Bagaimana Pengetatan Kuantitatif Berfungsi?
Pengetatan kuantitatif ialah proses di mana bank pusat menjual aset yang telah dikumpulkan (terutamanya bon) bagi mengurangkan bekalan wang yang beredar dalam ekonomi. Proses ini juga dikenali sebagai ‘normalisasi kunci kira-kira’, iaitu proses bank pusat mengurangkan saiz kunci kira-kira yang telah mengembang.
Objektif Pengetatan Kuantitatif:
- Mengurangkan jumlah wang dalam edaran (bersifat deflasi)
- Menaikkan kos pinjaman selari dengan kenaikan kadar faedah penanda aras
- Menyejukkan ekonomi yang terlalu panas tanpa menjejaskan kestabilan pasaran kewangan
QT boleh dilaksanakan melalui penjualan bon di pasaran sekunder perbendaharaan. Apabila terdapat peningkatan ketara dalam bekalan bon, hasil (yield) atau kadar faedah yang diperlukan untuk menarik pembeli lazimnya akan meningkat. Hasil yang lebih tinggi akan menaikkan kos pinjaman dan mengurangkan selera syarikat serta individu yang sebelum ini meminjam apabila syarat pinjaman longgar dan kadar faedah hampir sifar (atau sifar). Kurangnya pinjaman membawa kepada perbelanjaan yang lebih rendah, seterusnya mengurangkan aktiviti ekonomi yang, secara teori, menyejukkan harga aset. Selain itu, proses penjualan bon ini juga mengeluarkan kecairan daripada sistem kewangan, memaksa perniagaan dan isi rumah menjadi lebih berhati-hati dalam perbelanjaan mereka.
Pengetatan Kuantitatif vs Tapering
‘Tapering’ ialah istilah yang sering dikaitkan dengan proses pengetatan kuantitatif, namun sebenarnya ia merujuk kepada tempoh peralihan antara QE dan QT, di mana pembelian aset berskala besar dikurangkan atau ‘ditiruskan’ sebelum dihentikan sepenuhnya. Semasa QE, hasil bon yang matang lazimnya dilaburkan semula ke dalam bon baharu, sekali gus menyuntik lebih banyak wang ke dalam ekonomi. Tapering pula ialah proses di mana pelaburan semula ini dikurangkan dan akhirnya dihentikan.
Istilah ‘tapering’ digunakan untuk menggambarkan pengurangan secara berperingkat dalam pembelian aset tambahan, yang bukanlah ‘pengetatan’, sebaliknya sekadar memperlahankan kadar pembelian aset oleh bank pusat. Sebagai analogi, mengangkat kaki daripada pedal minyak tidak sama dengan membrek, walaupun kereta akan mula perlahan, dengan andaian jalan adalah rata.
Contoh Pengetatan Kuantitatif
Memandangkan QE dan QT merupakan alat dasar yang agak moden, peluang untuk meneroka QT adalah terhad. Bank of Japan (BoJ) merupakan bank pusat pertama yang melaksanakan QE tetapi tidak pernah berjaya melaksanakan QT disebabkan inflasi yang kekal rendah. Tahun 2018 merupakan satu-satunya tempoh di mana Amerika Syarikat melaksanakan QT, namun ia dihentikan kurang daripada setahun kemudian pada 2019 dengan alasan keadaan pasaran yang negatif. Pada tahun 2013, sekadar sebutan Pengerusi Fed, Ben Bernanke, mengenai tapering sudah cukup untuk menggoncang pasaran bon, sekali gus menangguhkan QT sehingga 2018 seperti yang disebutkan. Oleh itu, proses ini secara keseluruhannya masih belum benar-benar diuji kerana program tersebut dihentikan lebih awal.
Sejak 2008, Rizab Persekutuan (Federal Reserve) telah mengumpulkan hampir USD9 trilion dalam kunci kira-kiranya, dan hanya mengurangkan jumlah tersebut sedikit sahaja antara 2018 dan 2019. Sejak itu, alirannya adalah sehala.
Pengumpulan Aset Fed dari Masa ke Masa (Kemuncak hampir USD9 trilion)
Potensi Kelemahan Pengetatan Kuantitatif
Pelaksanaan QT memerlukan keseimbangan yang halus antara mengeluarkan wang daripada sistem tanpa menggugat kestabilan pasaran kewangan. Bank pusat berdepan risiko mengurangkan kecairan terlalu cepat, yang boleh menakutkan pasaran kewangan dan mengakibatkan pergerakan tidak menentu dalam pasaran bon atau saham. Inilah yang berlaku pada tahun 2013 apabila Pengerusi Rizab Persekutuan, Ben Bernanke, sekadar menyebut kemungkinan memperlahankan pembelian aset pada masa hadapan, yang menyebabkan lonjakan besar dalam hasil perbendaharaan dan seterusnya menekan harga bon.
Carta Mingguan Hasil Perbendaharaan AS (oren 2 tahun, biru 5 tahun dan 10 tahun)
Peristiwa sedemikian dikenali sebagai ‘taper tantrum’ dan masih boleh berlaku semasa tempoh QT. Satu lagi kelemahan QT ialah ia tidak pernah dilaksanakan sehingga selesai sepenuhnya. QE diperkenalkan selepas Krisis Kewangan Global untuk mengurangkan kesan kemelesetan ekonomi yang mendalam.
Daripada meneruskan pengetatan selepas komen Bernanke, Fed memilih untuk melaksanakan pusingan ketiga QE sehingga akhirnya memulakan QT pada 2018. Kurang daripada setahun kemudian, Fed menamatkan QT berikutan keadaan pasaran yang negatif. Oleh itu, satu-satunya contoh yang ada menunjukkan bahawa pelaksanaan QT pada masa hadapan berpotensi sekali lagi membawa kepada keadaan pasaran yang tidak menggalakkan.
